Sudski utvrđene činjenice o ratu u BiH

Regija

SARAJEVO I OKOLINA

Pokreni video
Regija

Sarajevo

U ovoj regiji obuhvaćen je dio Sarajeva koji se tokom rata nalazio pod opsadom, što je i utvrđeno presudama, potom dijelovi gradskih opština koji su od 1992. do kraja rata i reintegracije bili pod kontrolom Vojske Republike Srpske (VRS), potom opštine koje su prije rata bile u sastavu Sarajeva, kao i područje opštine Sokolac.

Ova baza sadrži više od 180 činjenica koje su sudski utvrđene u osam predmeta u kojima se sudilo u MKSJ-u.

Događaji koji su obrađeni u ovoj regiji datiraju od aprila 1992., kada je konstatovano da su u Sarajevu počele padati granate pa do samog kraja rata, a konkretno do augusta mjeseca 1995. kada presude obrađuju zadnje incidente granatiranja, dok su kao počinioci navedene vojne snage, odnosno Vojska Republike Srpske (VRS), policijske, odnosno snage Ministarstva unutrašnjih poslova (MUP) RS-a te paravojne formacije.

U presudama se obično koristi termin snage ili položaji SRK-a, što je skraćenica za Sarajevsko-romanijski korpus, jedan od pet korpusa VRS-a.

Pri izradi baze podataka, korišteni su nazivi opština, dijelova grada, ulica i drugi toponimi u obliku kako je to navedeno u presudama kojim su određene činjenice utvrđene. Radi izbjegavanja eventualnih nejasnoća koje mogu proizaći iz činjenice da su neke opštine imale istovjetan naziv bez obzira koje snage su ih kontrolisale, bilo bi cjelishodno sve te termine sagledati u svjetlu obrazloženja iz presuda na koje se utvrđene činjenice odnose, a s obzirom da su neke opštine koje su bile pod kontrolom VRS-a nastavile da koriste svoja ranija imena kao Novo Sarajevo ili Ilidža.

SNAJPERSKI INCIDENTI

U haškim presudama su obrađena 33 snajperska incidenta u kojima je bilo stradalih putnika u sredstvima javnog prevoza, djece, građana koji su vršili radove oko svojih kuća ili išli po vodu, a na njih je, kako je utvrđeno, pucano sa objekata u naselju Grbavica, Jevrejskog groblja, Hrasnog Brda, Vraca, Nedžarića, pravoslavne crkve u naselju Dobrinja, Špicaste stijene i Baba stijene u Starom Gradu.

Semafor na raskrsnici u Kranjčevićevoj ulici, u blizini kasarne Maršal Tito: Almasa Konjhodžić, civil, namjerno gađana i ubijena hicem ispaljenim sa teritorije na Grbavici koju je kontrolisao SRK.

S područja Jevrejskog groblja, koje je kontrolisao SRK, namjerno gađan tramvaj uslijed čega su ranjena tri civilna putnika.

Nafa i Elma Tarić, civili, namjerno gađani i ranjeni s položaja koji je kontrolisao SRK.

Ramiz Velić, civil, namjerno gađan i ranjen s područja na Vracama koje je kontrolisao SRK.

Kroz prozor u civilnoj stambenoj zgradi u Hrasnom ispaljena dva hica sa teritorija SRK-a na Hrasnom Brdu, kojima je ubijena Hatema Mukanović, civil.

Trinaestogodišnji dječak, civil, ranjen hicem koji je namjerno ispaljen na njega s teritorije na Hrasnom Brdu koju je kontrolisao SRK.

Fatima Saličin koja je tom prilikom ranjena, a sa kojom je bila Džemala Maljanović namjerno gađane sa područja koje je kontrolisao SRK dok su se kretale od Dobrinje prema Alipašinu Polju.

U naselju Vojničko Polje ranjena Sanela Muratović, civil, namjerno gađana sa teritorija koje je kontrolisao SRK.

U Ulici Briješko brdo na Ramizu Kundo, civila, pucano s teritorije pod kontrolom SRK-a, kojom prilikom je ranjena.

U Ulici Briješko brdo Fatima Osmanović, civil, gađana s teritorija pod kontrolom SRK-a, kojom prilikom je ranjena.

Ubijena Munira Zametica u naselju Dobrinja, civil, namjerno pogođena sa teritorije koju je kontrolisao SRK.

Civil Sanija Dževlan namjerno gađana sa teritorije koju je kontrolisao SRK i ranjena u naselju Dobrinja.

U autobusu u naselju Dobrinja s teritorije koju je kontrolisao SRK ispaljena vatra koja je ranila Sehadetu Plivac i Hajru Hafizović.

U dvorištu svoje kuće u naselju Sedrenik namjerno gađana s teritorije pod kontrolom SRK-a i ranjena devetogodišnja djevojčica.

Na području Sedrenika pucano na civila Mejru Jusović s teritorije pod kontrolom SRK-a, kojom prilikom je ranjena.

Trogodišnja Anisa Pita namjerno pogođena ispred svoje kuće u Starom Gradu sa položaja pod kontrolom SRK-a.

Svjedok “G”, civil, namjerno gađan s teritorije pod kontrolom SRK-a i ranjen.

Vildana Kapur, civil, namjerno gađana s teritorije pod kontrolom SRK-a i ranjena dok je bila sa prijateljicama u naselju Kobilja Glava.

Jasmina Tabaković, civil, ubijena hicem ispaljenim sa teritorija pod kontrolom SRK-a u svojoj spavaćoj sobi naselju Dobrinja.

Alma Ćutuna, civil, ranjena u tramvaju u Ulici Zmaja od Bosne, pucano sa položaja pod kontolom SRK-a.

U tramvaju ispred hotela “Holiday Inn” ranjene Sabina Šabanić i Afeza Karačić, vatra otvorena sa položaja SRK-a.

U tramvaju ranjeni Alija Holjan, Alma Mulaosmanović i još jedna ženska osoba, vatra otvorena sa položaja SRK-a.

U tramvaju ispred hotela “Holiday Inn” ranjeni civili Azem Agović i Alen Gičević, pucano sa položaja SRK-a.

Hitac ispaljen sa snajperskog položaja SRK-a, usmrtio Nermina Divovića i ranio njegovu majku Dženanu Sokolović.

Civil Sanela Dedović, tada 13-godišnjakinja, ranjena u naselju Sedrenik sa položaja pod kontrolom SRK-a.

Derviša Selmanović ranjena u naselju Sedrenik sa položaja koji je kontrolisao SRK.

Tarik Žunić, civil, pogođen i teško ranjen hicem sa položaja SRK-a dok je hodao ulicom Sedrenik.

Pucano na tramvaj u kojem su ranjeni civili Damir Kučinar, Mensur Jusić i Belma Sukić, vatra otvorena sa položaja pod kontrolom SRK-a.

Ranjena Sanela Muratović (16), civil u naselju Vojničko Polje, na nju pucano sa položaja SRK-a.

Džemo Parla ubijen, a njegova supruga Mirsada Parla ranjena u naselju Sedrenik, na supružnike pucano s položaja SRK-a.

Edina Trto ubijena u Ulici Ivana Krndelja, na nju pucano sa položaja SRK-a.

Pet osoba, od kojih su tri bile vojnici, ranjeno u Ulici Zmaja od Bosne, u blizini Tehničke škole, hici na njih ispaljeni sa položaja SRK-a.

Granatiranja i avio bombe

U haškim presudama je utvrđeno je preko 30 incidenata granatiranja pa položaja VRS oko grada koje su za posljedicu imale stradanje većg broja civila i razaranje objekata, među kojima su stradanja građana na pijaci Markale u dva navrata, zatim tokm fudbalskog turnira u naselju Dobrinja, a dio se odnosi na incidente gađana stambenih objekata modifikovanim avio bombama.

Granatiranja

U naselje Alipašino Polje (odnosno u ulice Geteova i Bosanska) sa položaja SRK-a ispaljene tri minobacačke granate kojima je ubijeno šestoro djece i ranjeno još civila, među kojima je bilo i djece.

Red civila u naselju C5 – Dobrinja sa položaja koji je kontrolisao SRK namjerno gađan minobacačkom granatom koja je usmrtila 14 osoba, a više od deset ih je tom prilikom ranjeno.

Tri minobacačke granate ispaljene sa položaja SRK-a pale u naselje Dobrinja (U ulicu oslobodilaca sarajeva) kojom prilikom je poginulo najmanje osam civila, među njima i jedno dijete, i ranjeno najmanje 18 osoba, među njima i dvoje djece.

Tramvaj koji se kretao ka Ilidži na raskrsnici kod muzeja pogodila raketa ispaljena iz ručnog bacača sa položaja SRK-a, u eksploziji ranjen Hajrudin Hamidić, civil i vozač tramvaja na koji je potom otvorena i snajperska vatra.

Na buvljoj pijaci na Baščaršiji ranjeno najmanje sedam civila, dok su dva civila poginula u eksploziji dvije granate ispaljene sa položaja SRK-a.

Najmanje 43 osobe su poginule, a više od 70 ih je ranjeno u eksploziji minobacačke granate koja je pogodila ulicu u blizini pijace Markale ispaljene sa teritorije pod kontrolom SRK-a (većina stradalih bili civili, osim jednog vojnika ABiH-a koji je poginuo). – Istog dana pale su još četiri granate 200-300 metara južno od pijace Markale, kod poslovnog centra UPI-a i kod zgrade BKC-a koje su povrijedile šest-sedam ljudi, a koje su također ispaljene sa položaja SRK-a.

-Istog dana pale su još četiri granate 200-300 metara južno od pijace Markale, kod poslovnog centra UPI-a i kod zgrade BKC-a koje su povrijedile šest-sedam ljudi, a koji su takođe ispaljene sa položaja SRK-a (str 1121 Mladić tom 2)

SRK podvrgnuo cijeli grad Sarajevo, uključujući područja Pofalića, Vratnika i Velešića, neselektivnom i nesrazmjernom granatiranju, povrijeđeno više civila, oštećene ili uništene civilne zgrade, uključujući Državnu bolnicu.

SRK podvrgnuo cijeli grad Sarajevo, uključujući Vratnik, Baščaršiju, Logavinu, Bistrik, Sedrenik, Vasin Han i Hrid-Jarčedole, neselektivnom i nesrazmjernom granatiranju i uslijed tog granatiranja je poginulo ili povrijeđeno više civila, oštećene civilne zgrade i objekti, uključujući Muzičku akademiju.

Dvije granate ispaljene sa položaja SRK-a pogodile parkiralište u naselju Dobrinja gdje se održavao turnir u malom fudbalu, a u eksploziji poginulo najmanje 12 osoba, dok ih je 100-ak povrijeđeno.

Na pijaci Markale eksplodirala minobacačka granata koja je usmrtila 68, a ranila 140 osoba, granata ispaljena sa položaja SRK-a.

14. 5. 1992. ili približno tog datuma izvršeno žestoko granatiranje Sarajeva, čime je pričinjena materijalna šteta i ranjene su tri osobe.

Granata pala na Ulicu Vase Miskina u Sarajevu, uslijed eksplozije poginulo najmanje deset a ranjeno najmanje 100 osoba. Granata ispaljena sa položaja SRK-a.

Na civile koji su prelazili most u Butmiru otvorena topovska vatra. Sljedećeg dana otvorena vatra na civile i dva vozila UNPROFOR-a koji su se kretali Igmanskom cestom.

SRK ispalio tri granate koje su u Livanjskoj ulici ubile najmanje četiri civila i teško ozlijedile najmanje šest civila.

SRK ispalio granatu koja je pala na Ulicu Dženetića čikma u Starom Gradu, Sarajevo, teško povrijeđeno dvoje i poginulo troje djece.

Pripadnici SRK-a ispalili četiri minobacačke granate koje su pale u Ulici Skenderija, Ulici Branilaca Sarajeva, Ulici Mula Mustafe Bašeskije i Ulici Ferhadija i tom prilikom su četiri osobe poginule, a njih 17 je povrijeđeno.

Sa položaja SRK-a ispaljena granata koja je pala u naselje Sokolovići na područje ulice Marice Uherke kojom prilikom su povrijeđene tri osobe.

U školi “Simon Bolivar” u Dobrinji eksplodirala minobacačka granata isplaljena sa položaja SRK-a kojom je ubijeno sedam i ranjeno 12 lica.

Avio bombe

Pripadnici Ilidžanske brigade SRK-a lansirali modifikovanu aviobombu koja je eksplodirala u Hrasnici u ulici ) Alekse Šantića, u eksploziji poginuo jedan civili, nekoliko ih je ranjeno, srušene dvije, oštećeno približno deset kuća.

U Ulicu Safeta Hodžića pala jedna modifikovana aviobomba i deset projektila ispaljenih sa položaja SRK-a, srušeni gornji spratovi stambene zgrade kojom prilikom je povrijeđeno najmanje 16 civila, od kojih dvoje teže.

Modifikovana aviobomba koju su ispalili pripadnici SRK-a na stambeno područje na Alipašinom Polju i tom prilikom je ranjeno sedam osoba.

Pripadnici SRK-a lansirali modifikovanu aviobombu, koja je eksplodirala u Ulici Čobanija, u eksploziji su ranjena najmanje tri civila, od kojih dva teško.

SRK-a lansirao modifikovanu aviobombu, koja je eksplodirala u Geteovoj ulici u naselju Alipašino Polje, poginule dvije osobe, od kojih je jedna bila djevojčica od godinu i deset mjeseci, a četiri osobe su povrijeđene.

Pripadnici SRK-a lansirali modifikovanu aviobombu, koja je eksplodirala u stambenoj zgradi u Geteovoj ulici, poginule su tri osobe, povrijeđeno ih je sedam.

Pripadnici SRK-a ispalili jednu ili dvije modifikovane aviobombe, koje su pale na Ulicu Bunički potok i Ulicu Alekse Šantića u Hrasnici. U eksploziji u Ulici Bunički potok povrijeđeno je 13 civila, od kojih su dva pretrpjela teške povrede.

Pripadnici SRK-a lansirali modifikovanu aviobombu, koja je pala u baštu jedne kuće u stambenoj četvrti, pored zgrade PTT-a.

Pripadnici SRK-a lansirali o modifikovanu avio-bombu, koja je eksplodirala u Bjelašničkoj ulici u Sokolovićima, kojom prilikom su poginula dva civila, dok ih je 11 povrijeđeno, od kojih neki teško. (str 1143 Mladić tom 2)

Jedan ili više pripadnika SRK-a lansirao modifikovanu aviobombu koja je udarila u zgradu “BITAS” u Ulici Zmaja od Bosne kojom prilikom je jedan civil poginuo, jedna osoba ranjena, a zgrada oštećena.

Modifikovana avionska bomba ispaljena s položaja SRK-a pala u Ulicu Safeta Zajke, poginula dva civila i teško ranjeno civila.

Modifikovana avionska bomba koja je ispaljena sa položaja SRK-a eksplodirala u Majdanskoj ulici, prouzročila smrt dva i ranjavanje šest civila.

U Univerzitetsko-medicinskom centru eksplodirala modifikovana avionska bomba ispaljena sa položaja SRK-a, ranjena tri ili četiri civila, neke od okolnih zgrada razorene.

Modifikovana avionska bomba ispaljena sa položaja SRK-a pogodila zgradu televizije, ranjeno približno 30 civila, jedan poginuo.

Dijelovi grada obrađeni u ovom segmentu su dijelovi opština Stari Grad, Centar, Novo Sarajevo, Novi Grad, dio opštine Vogošća (odnosno dijelovi grada koji su se nalazili pod opsadom, kao i dijelovi opštine Ilidža (naselja Hrasnica, Sokolović-Kolonija i Butmir) koji su bili van obruča, a koji su kao i ostatak grada bili pod artiljerijskom paljbom.

Grad

Sarajevo

U nekim slučajevima, civili su gađani u svojim domovima u vrijeme kad na tom području nije bilo borbi ili dok su šetali ili vozili bicikl po ulicama ili stajali u redu za humanitarnu pomoć.

Tramvaji koji su gađani u gradu Sarajevu su imali civilni status i svi dokazi pokazuju da tramvaj nije podoban za vojnu upotrebu.

Stanovnici Sarajeva su živjeli u veoma teškim uslovima uslijed stalnog straha i nestašice osnovnih potrepština, kao što su hrana, voda, gas i struja, zbog čega su morali izlaziti i izlagati se snajperskom djelovanju i granatiranju.

Činjenice koje je Međunarodni sud za bivšu Jugoslaviju (MKSJ) utvrdio za regiju Sarajeva i okoline pronađene su u presudama u osam predmeta: Stanislavu Galiću, Dragomiru Miloševiću, Radovanu Karadžiću, Ratku Mladiću, Božidaru Perišiću, Momčilu Krajišniku, Vojislavu Šešelju te Mići Stanišiću i Stojanu Župljaninu.